Ondernemerschap in Vlaanderen

3x ondernemerschap

  • Een bedrijfscultuur die openstaat voor nieuwe initiatieven
  • Kerntaken versus uitbesteden
  • Verplicht opschalen tot minimaal 10.000 inwoners

Een bedrijfscultuur die openstaat voor nieuwe initiatieven

Gemeenten zijn binnen hun gemeentegrenzen bevoegd op heel wat beleidsdomeinen: gemeentelijk onderwijs, kinderopvang, bibliotheken, jeugdwerking, sport, groenbeheer… Daarnaast voeren ze taken uit die hen door een ‘hogere overheid’ worden opgelegd: het beheer van de bevolkingsregisters, het verdelen van officiële documenten, het beheer van het OCMW, politiezorg….

De wettelijk verplichte taken zijn gemiddeld goed voor 56% van de gemeentelijke uitgaven. De ‘vrije beleidsruimte’ van de lokale besturen is dus beperkt.

“Gemeenten moeten zich systematisch de vraag stellen of ze een taak zelf blijven uitvoeren, dan wel opteren voor een samenwerkingsformule of kiezen voor uitbesteding”

Bovendien blijven heel wat lokale besturen achter inzake bestuurskracht. Traditioneel zijn ze immers niet zo sterk in beleidsvoorbereiding en regie. Ze hebben meer ervaring met uitvoerende taken. Hun bestuurskracht moet dringend opgevijzeld worden, zeker in het licht van de toenemende eisen die we aan hun functioneren koppelen. Ondernemende lokale besturen moeten zorgen voor een bedrijfscultuur die openstaat voor initiatief en expertise vanuit de samenleving. Door efficiënter – lean - te werken kan een bestuur ook minder kosten maken.


 

Kerntaken versus uitbesteden

Meer oog voor beleidsvoorbereiding en regie – in plaats van puur uitvoeren – betekent dat gemeenten hun takenpakket moeten heroverwegen. Daarbij zouden ze zich systematisch de vraag moeten stellen of ze een bepaalde taak verder ‘in-house’ blijven uitvoeren, dan wel of ze opteren voor een samenwerkingsformule of kiezen voor uitbesteding. Die beslissing moet worden genomen op basis van een rationele kosten-batenanalyse.

“Lokale besturen moeten de netwerk- en makelaarsvaardigheden bij hun medewerkers versterken”

Heel wat lokale besturen in binnen- en buitenland hebben recent gemeentelijke taken uitbesteed op vrijwel alle domeinen (leerlingenvervoer, buitenschoolse opvang, groenonderhoud, sport en evenementen, afvalverwerking,...)

Twee zaken zijn daarbij van cruciaal belang:

• Lokale besturen moeten de netwerk- en makelaarsvaardigheden bij hun medewerkers versterken. Die zijn onontbeerlijk om cocreatie- en uitbestedingsprocessen te beheren.

• Het vereiste kwaliteitsniveau van uitbestedingsoffertes moet op voorhand helder bepaald worden. Lokale besturen moeten investeren in expertise om de beoogde resultaten op te volgen en de kwaliteit te controleren.
 

Verplicht opschalen tot minimaal 10.000 inwoners

Grote gemeenten zijn niet per definitie bestuurskrachtiger dan kleine. Er bestaan wél empirische studies die aantonen dat gemeenten met een inwonersaantal van minder dan 10.000 duidelijk ‘de rol lossen’. Lokale besturen worden meer en meer uitvoeringspartners bij de realisatie van Vlaamse, federale en Europese doelstellingen. Een grotere schaal zou de kleinste gemeenten veel voordelen brengen.

“Studies wijzen uit dat gemeenten met een inwonersaantal van minder dan 10.000 ‘de rol moeten lossen’”

  • Verplicht opschalen: gemeenten moeten verplicht opschalen tot minimaal 10.000 inwoners. We opteren daarbij voor een fusieproces naar Deens voorbeeld. Daarbij krijgen gemeenten zes maanden de tijd om deze schaal te bereiken.
  • Fusiebonus hervormen: een van de valkuilen van het fusieproces is het gevaar op ‘wezen-gemeenten’, gemeenten die minder aantrekkelijk zijn als fusiepartners, bijvoorbeeld omwille van hun zwakke financiële profiel of het relatief groot aandeel mensen uit lagere inkomensgroepen. De Vlaamse regering zou de fusiebonus kunnen hervormen door er een sturend element aan toe te voegen. Gemeenten die fuseren met een gemeente met een ander socio-economisch profiel genieten dan van een hogere bonus.

Data slimmer inzetten kan gemeenten ook bestuurskrachtiger maken. Ontdek hier zes inspirerende smart city-toepassingen.