Lasten & kosten in Vlaanderen

3x lasten & kosten

  • ‘Eigen gemeentelijke belastingen’ stijgen met 5% per jaar
  • Graag rechtszekerheid omtrent lokale belastingen
  • Een Fiscaal Pact afsluiten met bedrijven

‘Eigen gemeentelijke belastingen’ stijgen met 5% per jaar

Net zoals in de vorige legislatuur namen de gemiddelde opcentiemen in Vlaanderen toe. De grootste trendbreuk zien we echter bij de ‘eigen gemeentelijke belastingen’: de wirwar aan lokale taksen die de steden en gemeenten zelfstandig ontwikkelen en beheren. Denk aan de algemene gemeentebelasting, de milieubelasting, de belasting op drijfkracht en verspreiding van reclamedrukwerk, enzovoort. Samen goed voor ongeveer 14% van de totale belastingopbrengst. In sommige toeristische of industriële gemeenten ligt dit aandeel echter veel hoger.

De opbrengst van deze taksen groeide in de eerste vier jaar van deze legislatuur fors, met gemiddeld 5% per jaar. Veel meer dan de jaarlijkse groei in de voorbije legislatuur (+0,7%). Nogal wat gemeenten hebben de jongste jaren inderdaad nieuwe belastingen ingevoerd en/of bestaande belastingen aanzienlijk verhoogd.  Dat geldt zeker voor de bedrijfsbelastingen (+5,3%), de belangrijkste component van deze ‘eigen belastingen’.

“De ‘eigen’ bedrijfsbelastingen zijn tussen 2012 en 2016 toegenomen met 43 miljoen euro”

Dat vertaalt zich in een toename van de eigen bedrijfsbelastingen met 43 miljoen tussen 2012 en 2016. De belangrijkste belasting, de taks op drijfkracht, nam in deze periode weliswaar af met 2,8 miljoen euro. Daar staat tegenover dat zowel de opbrengst van de ‘algemene bedrijfsbelasting’ – een taks op bedrijfsoppervlakte – als de belasting op reclamedrukwerk in deze periode met liefst 20 miljoen toenam. Ook de toeristische verblijfsbelasting verdubbelde in opbrengst op enkele jaren tijd (+7,8 miljoen).

Graag rechtszekerheid omtrent lokale belastingen

Het lijkt er dus op dat de Vlaamse gemeenten hun eigen bedrijfsbelastingen herzien. Sommige gemeenten schaffen de belasting op drijfkracht en andere bedrijfsbelastingen af. Daar staat echter tegenover dat belastingen op oppervlakte verhogen. In globo is er sprake van een netto lastenverhoging. Daarnaast viseren gemeenten ook retailers en handelaars via een forse toename van de taks op het ongeadresseerd drukwerk. Tot slot worden ook hotels geviseerd via een verhoogde verblijfsbelasting.   

“Ondernemingen verlangen van overheden dat ze een rechtszeker en gelijk speelveld creëren”

Onze leefwereld stopt echter van langsom minder aan de gemeentegrens. Dat geldt uiteraard voor ondernemers die vaak internationaal actief zijn. Die uitbreiding gaat gepaard met een verscherpt bewustzijn over verschillen op het vlak van regelgeving en fiscaliteit. We aanvaarden minder dat de spelregels in naburige gemeenten aanzienlijk anders zijn. Zeker ondernemingen die in een concurrentiële omgeving opereren, zijn hieraan gevoelig. Zij verlangen van overheden dan ook dat ze een rechtszeker en gelijk speelveld creëren. Al te grote gemeentelijke differentiatie, bijvoorbeeld op het vlak van de lokale fiscaliteit, staat dat doel in de weg.

Een Fiscaal Pact afsluiten met bedrijven

Voka vraagt een Fiscaal Pact met volgende elementen:

• Aan uitgavenzijde moet dit Pact het engagement inhouden van een ‘uitgavenshift’ van lopende uitgaven naar investeringsuitgaven. We vragen dat alle gemeenten minimaal 20% van hun exploitatie-uitgaven voorzien voor investeringen. Een doorgedreven kerntakendebat, een optimalisering van de gemeentelijke bedrijfsprocessen en een doorgedreven digitalisering van de beleidsvoering en dienstverlening (linken naar stukje ‘Ondernemen algemeen (pagina)) bieden aanzienlijke opportuniteiten om deze switch mogelijk te maken. De gemeenten engageren zich daartoe.

• Aan inkomstenzijde vragen we de degressieve afbouw van louter financierende eigen gemeentelijke belastingen in de loop van de legislatuur.  Eigen gemeentelijke belastingen kunnen enkel indien ze een gedragssturende finaliteit hebben. Ook retributies waarvan de opbrengsten integraal worden aangewend ter financiering van gemeentelijke dienstverlening blijven mogelijk. De Vlaamse overheid formuleert een exhaustieve lijst van in aanmerking komende regulerende belastingen en retributies. Gemeenten kunnen zelf geen nieuwe belastingen meer ontwikkelen.

“Gemeenten moeten een Fiscaal Pact afsluiten met bedrijven”

• Na afschaffing van de eigen financierende belastingen en in samenspraak met en na goedkeuring door de betrokken bedrijven kan de gemeente één of meerdere bedrijfsinvesteringszones (BIZ) invoeren. Eveneens in overleg met en na goedkeuring door de bedrijvengemeenschap kan in dat geval een heffing op onroerend goed worden geheven. De integrale opbrengst van deze heffing vloeit rechtstreeks naar een fonds. De middelen uit dat fonds worden integraal aangewend voor de gemeenschappelijke doeleinden die de gemeente en de bedrijvengemeenschap in onderling overleg bepalen.

  • We stellen tot slot ook de automatische jaarlijkse groei met 3,5% van het Gemeentefonds in vraag. Het aantal verdelingscriteria in het Gemeentefonds zou best ook ingeperkt worden zodat het stelsel aan transparantie wint.

Welke gemeenten verhoogden of verlaagden hun opcentiemen Onroerende Voorheffing? Bekijk de kaart.